गर्भपात म्हणजे काय?

गर्भावस्थेच्या सुरुवातीच्या काही आठवड्यांमध्ये गर्भपाताचा धोका हा अधिक असतो. या दरम्यान दिसून येणा-या लक्षण व संकेताच्या आधारे तुम्ही गर्भपात होणार असल्याचं ओळखू शकता.


गर्भपात होण्याची कारणे, लक्षणे आणि संकेत!
प्रेग्नेंसीच्या २० व्या आठवड्याआधीच बाळाचा मृत्यु होणं यालाच गर्भपात म्हणजेच (miscarriage) असं म्हणतात. साधारणत: गर्भावस्थेच्या पहिल्या तिमाहीत म्हणजेच गर्भावस्थेच्या पहिल्या तीन आठवड्यांमध्ये गर्भपाताचा धोका अधिक असतो. गर्भपात होण्यास अनेक कारणं कारणीभूत असू शकतात आणि यावर आपला अजिबात कंट्रोल नाही. जर तुम्ही गर्भपाताची लक्षणे आणि संकेत योग्य वेळी ओळखलीत तर त्यावर उपचार करणं आणि हा धोका टाळणं अधिक सोपं जाऊ शकतं. कारण गर्भधारणा होणं हे अर्थातच सोपं किंवा सहज गोष्ट नाही.



यासाठी महिला व पुरुष दोघांनाही आयुष्याच्या जीवनरेखेत काही बदल करावे लागतात. काही प्रसंगी ते सहन न होण्यासारखे असतात पण आई-वडिल बनण्याचं स्वर्ग सुख मिळवायचं असेल तर हे सहन करणं भाग असतं. कधी कधी ही सर्व मेहनत घेतल्यानंतर गर्भधारणा होते आणि ऐन उत्साहात जोडप्यांना गर्भपातासारख्या दु:खद बातमीचा सामना करावा लागतो. तो करावा लागू नये म्हणून आज आम्ही तुम्हाला गर्भपाताची लक्षणे व संकेत सांगणार आहोत.

गर्भपाताची कारणे

प्‍लेसेंटाचं असामान्य रुपाने विकसित होणं, आईकडून बाळाला होणा-या रक्तपुरवठ्या मध्ये बाधा किंवा अडथळा येणं, बाळाला चुकीच्या संख्येमध्ये क्रोमोजोम मिळणं, बाळाचा असामान्य आकार, गर्भाशयात जाळीदार लेयर बनणं, पॉलीसिस्टिक अंडाशय सिंड्रोम (पीसीओएस), गर्भाशय ग्रीवा कमकुवत होणं ही सर्व कारणं गर्भपात होण्यास कारणीभूत ठरु शकतात. पीसीओएस मध्ये ओव्हरी खूप मोठी होते. त्यामुळे हार्मोंन्सचे संतुलन बिघडू लागते. याव्यतिरिक्त गर्भाशय ग्रीवाचे स्नायू कमजोर झाल्याने ही ग्रीवा सुरुवातीच्या काळातच उघडू शकते. ज्यामुळे गर्भपात होऊ शकतो.


रक्तस्त्राव

गर्भपाताचा सर्वात पहिला संकेत रक्तस्त्राव हा असतो पण प्रेग्नेंसी मध्ये होणा-या प्रत्येक रक्तस्त्रावाचा अर्थ गर्भपात हा अजिबात नसतो. कारण प्रेग्नेंसीच्या पहिल्या तिमाहीत ब्लीडिंग होणं अत्यंत साधारण गोष्ट आहे. अनेक प्रकरणांत कपड्यांवर फक्त रक्ताचे डाग पडतात. गर्भपाता मध्ये आधी रक्तस्त्राव हळू हळू होतो आणि नंतर वाढतो. याला तुम्ही नॉर्मल पिरीयड्सपेक्षा जास्त म्हणू शकता. जर रक्तस्त्रावाचा रंग तपकिरी ऐवजी गडद लाल असेल आणि तुम्हाला स्नायूंमध्ये अवघडलेपण जाणवत असेल तर तो गर्भपाताचा संकेत असू शकतो.


मुरडणे

रक्तस्त्राव न होता फक्त स्नायूंमध्ये मुरडल्यासारखं होणं हा देखील गर्भपाताचाच एक संकेत असू शकतो. यामध्ये मुरड अशी काही जाणवते जणू काही गर्भाशय पसरत चाललंय. म्हणजेच गर्भाशयाचं संकुचन वेगाने वाढणं आणि मुरड अधिक पसरणे हा मिसकॅरेजचा संकेत असू शकतो. या काळात पोटात मुरड पडल्यासारखं जाणवतं. त्यामुळे असं काही जाणवलं किंवा ही लक्षणे, संकेत दिसून आले तर अजिबात दुर्लक्ष न करता डॉक्टरकडे जा.


असह्य वेदना

प्रेग्नेंसीच्या काळात स्त्रियांच्या शरीरात अनेक बदल होतात आणि त्यामुळे शरीरात वेदना होणे सामान्य गोष्ट आहे. यावेळी तुम्हाला तीक्ष्ण आणि टोचणा-या वेदनाही होऊ शकतात. गर्भाशयाचा आकार वाढत किंवा पसरत असल्याने शरीराच्या इतर अवयवांवर दबाव पडतो. त्यामुळे गर्भाशयाला पकडून ठेवणारे टेंडन स्‍ट्रेच होतात. जर तुम्हाला असद्य आणि टोचणा-या वेदना होत असतील तर लगेचच डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.


मळमळ बंद होणं

बहुतांश वेळा प्रेग्नेंसीच्या पहिल्या तिमाहीत मळमळण्याची समस्या मोठ्या प्रमाणात जाणवते. पण जर प्रेग्नेंसीच्या दुस-या तिमाहीत प्रवेश करण्याआधीच तुमच्या उलट्या होणं बंद झालं तर हा गर्भपाताचा संकेत असू शकतो. याव्यतिरिक्त ब्रेस्टला हात लावताच वेदना होणं आणि मॉर्निंग सिकनेस होणं या सर्व गोष्टींचा प्रेग्नेंसीच्या साधारण लक्षणांमध्ये समावेश होतो. जर अशाप्रकारच्या लक्षणांमध्ये गर्भावस्थेच्या दुस-या तिमाहीत प्रवेश करण्याआधीच कमतरता जाणवू लागली तर तुम्हाला सावध होणं अत्यंत आवश्यक आहे.