बाळ आईला कधी ओळखते?

बाळ कोणत्या वयात आपल्या आई वडिलांना ओळखू लागते?
प्रत्येक आई-वडिलांची इच्छा असते की जन्मानंतर आपल्या बाळाने लगेचच आपला स्पर्श, आपला आवाज आणि आपल्याला ओळखावं आणि त्यासाठी ते झटपट देखील करत असतात. पण जन्मानंतर एका विशिष्ट वयातच बाळ आपल्या आई-वडिलांना ओळखते आणि ते वय कोणते ते जाणून घेऊयात!
जन्मानंतर बाळाला पहिल्यांदा हातात घेतल्यावर होणारा आनंद हा त्याच्या आई वडिलांपेक्षा जास्त कोणालाच समजू शकत नाही. आपल्याच हाडामांसाचा असलेला तो जीव म्हणून आई-वडिलांची ९ महिन्यांपासूनच त्या बाळाशी नाळ जोडलेली असते. ते बाळ सुद्धा इवल्याश्या डोळ्यांनी टुकटुक त्यांच्या नजरेला नजर देत असते. आई वडील पहिल्या दिवसापासूनच त्याच्याशी बोलू लागतात त्याला नवीन गोष्टी शिकवू लागतात. वेळ मिळेल तसा त्याच्याशी संवाद साधतात. त्यांना वाटतं तो आपल्याला ओळखतो, आपण बोललेलं त्याला समजतं. पण असं नसतं. ज्यांनी आपल्याला जन्म दिला ते आई वडील हेच हे त्याला लगेच पहिल्या दिवशीच कळत नाही. त्याला सगळी माणसं समानच भासत असतात. बाळ एका विशिष्ट वयातच आपल्या आई वडिलांना ओळखू लागतं. त्या विशिष्ट वयातच त्याला कळतं कि ज्यांनी आपल्याला जन्म दिला ते हेच आहेत आणि ज्यांचे स्थान आपल्या आयुष्यात देवापेक्षाही मोठं आहे. ते विशिष्ट वय कोणतं असं विचारताय? अहो सांगतो की...! तेच गुपित आम्ही आज उलगडणार आहोत आणि तुम्हाला सांगणार आहोत कि जन्मानंतरचं कोणतं ते विशिष्ट वय आहे जेव्हा डोळे, मन आणि मेंदूनी बाळ ओळखतं आपल्या आई वडिलांना आणि त्यांच्याशी त्याची नाळ जुळली जाते आयुष्यभरासाठी! चला जाणून घेऊया.
बाळ सगळ्यात पहिलं आपल्या आईला ओळखतं

नवजात अर्भकाला आपल्या आईच्या कुशीतच सगळ्यात सुरक्षित वाटतं. कारण जन्मापासून ते केवळ आपल्या आईच्या शरीरातून येणारा सुगंधचं ओळखत नाही तर तिच्या आवाजाशी सुद्धा परिचित असतं. दिवसभर सुद्धा तीच त्याला डोळ्यासमोर दिसते असते. हेच कारण आहे कि घरातील इतर कोणत्याही सदस्याआधी बाळ हे आपल्या आईलाच ओळखायला शिकते. जेव्हा बाळ तीन महिन्याचं होतं तेव्हा ते विविध चेहऱ्यांमधील फरक ओळखायला शिकते आणि याच काळात ते बाळ आपल्या आईला सर्वात आधी ओळखते.
बाळ आपल्या वडिलांना कधी पूर्णपणे ओळखतं?

खरं तर अजून असं कोणतं खास संशोधन झालेलं नाही ज्यावरून हे सिद्ध होईल कि बाळ नक्की कोणत्या वयात आपल्या वडिलांना ओळखायला सुरुवात करतं. पण असं म्हणतात की बाळ हे गर्भात असल्यापासूनच आपल्या वडिलांचा आवाज ओळखतं आणि त्यांना प्रतिसादही देतं. म्हणून डॉक्टर्स सल्ला देतात कि वडिलांनी बाळ गर्भात असल्यापासूनच त्याच्याशी संवाद साधण्यास, बोलण्यास सुरुवात करावी. जेव्हा बाळ जन्माला येतं तेव्हा त्याची दृष्टी धूसर असते आणि हळूहळू अंदाजे २ आठवड्यानंतर तो आपल्या आई आणि वडिलांचे चेहरे ओळखण्यास सुरुवात करतो.
ओळखण्याकरता लुक्स का गरेजेचे आहे?

ज्या प्रकारे मानवी मन हे सुंदर आणि गोड चेहऱ्यांकडे लगेच आकर्षित होते, त्याच प्रकारे नवजात अर्भकाचे मन सुद्धा मानवी मन असल्यानेच ते सुद्धा सुंदर दिसणाऱ्या चेहऱ्यांकडे आकर्षित होते. तुम्ही सुद्धा हि गोष्ट कधीतरी पहा कि बाळ हे सतत सुंदर दिसणाऱ्या व्यक्तीकडेच पाहत असतं. हा मानवी स्वभावाचा गुणधर्म आहे. पण हि गोष्ट बाळ आई वडिलांच्या बाबतीत लागू करत नाही. आई वडील कसेही असो ते सर्वात प्रथम त्यांना ओळखू लागल्यावर त्यांच्याकडेच झेपावतं. हा नियम फक्त इतरांसाठी. खरंच हुशार असतात ना ही मुलं!
अनोळखी लोकांसमोर बाळाचं वागणं

तुम्ही बऱ्याचदा हे पाहिलं असेल की तुमचं बाळ तुमच्या जवळ असताना किंवा घरातील ओळखीच्या इतर कोणत्याही व्यक्तीकडे असताना खूश असतं आणि सतत खेळत असतं. पण जेव्हा हेच बाळ अनोळखी व्यक्तींसमोर येतं तेव्हा मात्र विचित्र वागू लागतं. याचं कारण हेच आहे कि बाळाला त्याच्या ओळखीच्या चेहऱ्यांसमोर अगदी सुरक्षित वाटतं. पण हे अनोळखी चेहरे तो पहिल्यांदाच पाहत असल्याने त्यांच्या मनात असुरक्षिततेची वा भीतीची भावना निर्माण होते. पण कधी कधी असेही होऊ शकते कि पहिल्यांदाच दिसणारा व्यक्ती सुद्धा बाळाला आवडू शकतो. याचे कारण आम्ही मगाशीच तुम्हाला वर सांगितले की नवजात बालकांना सुंदर चेहरे आवडतात.
लक्षात ठेवण्यासारख्या गोष्टी

रिसर्च मध्ये सिद्ध झाल्याप्रमाणे बाळ एखाद्या जागेपेक्षा लोकांना जास्त चांगलं आणि लगेच ओळखू शकते. कारण त्यांची दृष्टी त्या वेळेला विकसित होत असते. त्यामुळेच ३ ते ४ महिन्यांपर्यंत बाळ आपल्या आई-वडिलांना ओळखू लागते. हळूहळू त्यांची दृष्टी विकसित होत जाते आणि ते प्रत्येक जागा देखील ओळखू लागतात. पण जर तुमच्या बाळ ४ महिन्यांनंतरही तुम्हाला किंवा एखाद्या जागेला ओळखू शकत नसेल तर तुम्ही लगेचच डॉक्टरांचा सल्ला घेऊ शकता.